नेपालको रमणीय तथा पर्यट्किय आकर्षक क्षेत्र मद्य हिमाल हेर्न र हिमालय क्षेत्रहरु आरोहण गर्न धेरै पर्यटकहरुको गन्तव्य नेपाल हो। किनकी नेपालमा विश्वको अग्लो सगरमाथा आरोहण गर्न देखि लिएर मनास्लुमा पदयात्रा गर्नका लागि समेत प्रख्यात छ।बिशेषत आज हामी मनास्लुका केही तथ्यहरु बारे बुझ्ने कोसिस गर्दछु। मनास्लुको खास अर्थ नेपाली मनास्लु जसलाई कुटाङ पनि भनिन्छ । समुद्र सतहबाट ८,१६३ मिटर उचाइमा रहेको विश्वको आठौं-अग्लो हिमाल हो। यो मानसिरी हिमाल, नेपाली हिमालयको एक भाग, नेपालको पश्चिम-मध्य भागमा छ। मनास्लु नामको अर्थ “आत्माको पहाड” हो र यो संस्कृत शब्द मनसाबाट आएको हो, जसको अर्थ “बुद्धि” वा “आत्मा” हो। मनास्लु पहिलो पटक अङ्ग्रेजी बर्ष मे ९, १९५६ मा जापानी आरोहणका सदस्य तोसियो इमानिशी र ग्याल्जेन नोर्बुले आरोहण गरेका थिए।

नेपालको गोरखा जिल्लाको उत्तरी हिमालय पर्वतमालामा अवस्थित मनास्लु एउटा दाँतेदार “आकाशमा हिउँ र हिउँको पर्खाल” हो। पहाडका तीन वटा पाइलाहरू तल टेरेसहरूमा झर्छन्, जुन जमिनमा कृषि कार्यहरू गर्नेका साथ कम बसोबास गर्दछ। मनास्लु आरोहण बाहेक, पदयात्रा यस पहाडी क्षेत्रमा लोकप्रिय छ, मनास्लु सर्किटको एक हिस्सा को रूपमा नेपालमा पदयात्रीहरु द्वारा एक उल्लेखनीय मार्ग पनि हो। राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐन अन्तर्गत सन् १९९८ डिसेम्बरमा घोषणा गरिएको मनास्लु संरक्षण क्षेत्रले मनास्लुलाई भित्र समावेश गरेको थियोे। संरक्षण क्षेत्र अन्तर्गत पर्ने क्षेत्र १,६६३ वर्ग किलोमिटर र नेपालको राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषद्वारा व्यवस्थापन गरिएको छ। मनास्लु क्षेत्र वा क्षेत्रमा लागू गरिएको “संरक्षण क्षेत्र” को स्थिति “प्राकृतिक स्रोत र समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र दिगो व्यवस्थापन गर्न र एमसीए क्षेत्रका स्थानीय जनताको जीविकोपार्जनमा सुधार गर्न पारिस्थितिक पर्यटन प्रवर्द्धन गर्न” भन्ने आधारभूत उद्देश्य थियो। मनास्लु हिमाल, जसलाई पदयात्रीहरूमाझ प्रख्यात छ, हिमालयका हिउँले ढाकिएका पहाडहरूको दृश्य प्रदान गर्दछ र पदयात्रा मार्गमा छरिएका पहाडी गाउँहरूमा बसोबास गर्ने विभिन्न जातीय समूहहरूसँग घनिष्ठ अन्तरक्रिया गर्न अनुमति दिन्छ। पदयात्रा मार्ग हिमाली भूभाग हुँदै मनसुन वर्षा, ल्याण्डस्लाइड र ल्याण्ड खस्ने जोखिममा पर्ने हुन्छ। हाइपोथर्मिया र अल्टिच्युड सिकनेस, साथसाथै गुजरने याकहरूसँगको भेटहरू सामान्य छन्। मनास्लुको पदयात्रा यसरी सहनशीलताको परीक्षा हो।

न्युजिल्याण्डका एडमन्ड हिलारी भन्दा पहिले बेलायतीहरुले सगरमाथा आरोहण गर्ने धेरै असफल प्रयासहरुलाई हेर्दा “जसरी बेलायतीहरुले सगरमाथालाई आफ्नो हिमाल ठान्छन्, मनास्लु सधैं जापानी पर्वतको रुपमा रहेको छ” भनिन्छ। मनास्लु चुचुरो द्रुत तथ्यहरू उच्चतम बिन्दु, उचाइ … मनास्लु गोरखा जिल्लाको अग्लो चुचुरो हो र अन्नपूर्णबाट करिब ६४ किलोमिटर (४० माइल) पूर्वमा पर्छ। पहाडको लामो चट्टानहरू र उपत्यका हिमनदीहरूले सबै दिशाहरूबाट सम्भाव्य दृष्टिकोणहरू प्रस्ताव गर्दछ र एक चोटीमा पुग्छ जुन यसको वरपरको परिदृश्य माथि टावरहरू छन् र टाढाबाट हेर्दा एक प्रमुख विशेषता हो।

photo:Nepal trek

मनास्लु क्षेत्रले विभिन्न पदयात्राका विकल्पहरू प्रदान गर्दछ।१७७ किलोमिटरको लोकप्रिय मनास्लु पदयात्रा मार्गले अन्नपूर्ण सम्मको पासमा मनास्लु मासिफलाई स्कर्ट गर्दछ। नेपाल सरकारले सन् १९९१ मा मात्र यस सर्किटको पदयात्रालाई अनुमति दिएको थियो। पदयात्राले बूढीगण्डकी नदीको छेउमा रहेको पुरानो नुन-व्यापार मार्गलाई पछ्याउँछ। बाटोमा, 6,500 मिटर भन्दा माथिका १० चुचुराहरू देखिन्छन्, जसमा केही ७००० मिटर भन्दा माथिका छन्। ट्रेक मार्गको साथमा पुग्ने उच्चतम बिन्दु ५१०६ मिटरको उचाइमा लार्क्या ला हो। मे २००८ सम्म, हिमाल २९७ पटक आरोहण भएको छ जसमा ५३ जनाको मृत्यु भएको छ। मनास्लु संरक्षण क्षेत्र परियोजना सन् १९९७ मा मनास्लु सहितको सीमांकन क्षेत्रको संरक्षण र दिगो व्यवस्थापन प्राप्त गर्ने प्राथमिक उद्देश्यका साथ स्थापना भएको हो।